Drzewa do ogrodu: Jak wybrać idealne? Uniknij 7 błędów!

Wybór odpowiedniego drzewa do ogrodu to jedna z najważniejszych decyzji, jaką podejmujemy, planując naszą zieloną przestrzeń. To inwestycja na lata, która kształtuje charakter otoczenia, zapewnia cień, prywatność, a także wpływa na mikroklimat. Wiem z doświadczenia, że świadomy wybór drzewa, dopasowanego do specyficznych warunków i naszych oczekiwań czy to pod kątem wielkości ogrodu, walorów dekoracyjnych, czy przeznaczenia jest kluczem do sukcesu. W tym artykule przeprowadzę Cię przez ten proces, krok po kroku, abyś mógł cieszyć się pięknym i funkcjonalnym ogrodem.

Jak wybrać idealne drzewo do ogrodu?

Zanim wybierzesz się do szkółki, by kupić wymarzone drzewo, poświęć chwilę na analizę. Świadomy wybór zaczyna się od dokładnego poznania własnych potrzeb i, co równie ważne, warunków panujących w Twoim ogrodzie. To fundament, który pozwoli uniknąć rozczarowań w przyszłości.

Wielkość ma znaczenie: dlaczego wymiary działki to punkt wyjścia?

To absolutna podstawa. Zawsze powtarzam moim klientom: ignorowanie docelowej wielkości drzewa to jeden z najczęstszych błędów. Małe drzewko, które kupujesz, z czasem urośnie i może okazać się gigantem. Należy wziąć pod uwagę nie tylko wysokość, ale i szerokość korony. Zbyt duże drzewo posadzone zbyt blisko domu może zacieniać pomieszczenia, jego korzenie mogą uszkodzić fundamenty czy instalacje podziemne, a gałęzie ocierać o dach czy rynny. Podobnie z ogrodzeniem rosnące drzewo może je zniszczyć lub wejść w konflikt z sąsiadem.

Słońce czy cień? Dopasuj drzewo do warunków świetlnych

Każde drzewo ma swoje preferencje dotyczące nasłonecznienia. Niektóre gatunki kochają pełne słońce i tylko w takich warunkach będą pięknie kwitnąć i owocować (np. większość drzew owocowych, magnolie), inne wolą półcień (np. klony palmowe, buki), a jeszcze inne doskonale radzą sobie w cieniu (np. cis, grab). Zanim kupisz drzewo, obserwuj swój ogród przez cały dzień, by ocenić, które miejsca są słoneczne, które półcieniste, a które zacienione. To klucz do zdrowego wzrostu i obfitego kwitnienia.

Jaka ziemia, takie drzewo: sprawdź pH i rodzaj gleby w ogrodzie

Rodzaj i pH gleby to kolejne czynniki, których nie można pominąć. Niektóre drzewa preferują gleby kwaśne (np. magnolie, świdośliwy), inne zasadowe (np. graby, buki), a jeszcze inne są tolerancyjne. Ziemia może być piaszczysta, gliniasta, próchniczna każda ma inne właściwości retencyjne i odżywcze. Warto przeprowadzić prosty test pH gleby (dostępne są zestawy w sklepach ogrodniczych) i sprawdzić jej strukturę. Dopasowanie drzewa do gleby pozwoli mu na prawidłowy rozwój i zminimalizuje potrzebę intensywnego nawożenia czy poprawiania podłoża.

Rola w ogrodowej scenerii: czego oczekujesz od swojego drzewa?

Zastanów się, jaką funkcję ma pełnić drzewo w Twoim ogrodzie. Czy ma dawać cień w upalne dni? Być główną ozdobą, zachwycającą kwiatami lub kolorem liści? A może chcesz cieszyć się własnymi owocami? Czy ma stanowić osłonę przed wiatrem lub wzrokiem sąsiadów? Może szukasz elementu architektonicznego, który podkreśli nowoczesny styl domu? Świadome określenie roli pomoże Ci zawęzić poszukiwania i wybrać gatunek, który idealnie wpisze się w Twoją wizję ogrodu.

Drzewa do małego ogrodu: maksymalny efekt na minimalnej przestrzeni

Wiele osób myśli, że mały ogród wyklucza posiadanie drzew. Nic bardziej mylnego! Dzięki starannie dobranym gatunkom i odmianom, nawet na niewielkiej przestrzeni możemy stworzyć zachwycające kompozycje, które będą cieszyć oko przez cały rok. Kluczem jest wybór drzew o kompaktowym pokroju, które nie zdominują przestrzeni.

Geometria w zieleni: drzewa o koronie kulistej

Drzewa o koronie kulistej to prawdziwy hit do małych ogrodów. Ich regularny, zwarty kształt sprawia, że wyglądają niezwykle elegancko i nie zajmują wiele miejsca. Są idealne do sadzenia jako soliter, wzdłuż ścieżek czy w grupach. Polecam zwrócić uwagę na:

• Klon pospolity 'Globosum': Klasyk, który tworzy gęstą, kulistą koronę. Nie wymaga przycinania, by zachować kształt.
• Surmia bignoniowa 'Nana': Mniejsza kuzynka surmii, o pięknych, dużych liściach i zwartej, kulistej koronie.

Strzeliste akcenty: drzewa kolumnowe, które oszczędzają miejsce

Jeśli masz bardzo wąskie przestrzenie lub chcesz stworzyć pionowy akcent, drzewa kolumnowe będą strzałem w dziesiątkę. Ich pokrój jest smukły i wzniesiony, dzięki czemu idealnie nadają się do sadzenia wzdłuż podjazdów, przy wejściach czy jako żywopłoty formowane. Warto rozważyć:

• Wiśnia piłkowana 'Amanogawa': Przepiękna, wąska wiśnia ozdobna, kwitnąca na różowo.
• Dąb szypułkowy 'Menhir': Odmiana dębu o bardzo wąskim, kolumnowym pokroju, idealna dla miłośników dębów w małej skali.
• Grab pospolity 'Frans Fontaine': Smukły grab, który doskonale znosi cięcie i formowanie, idealny na szpalery.

Kaskady liści: malownicze drzewa o pokroju płaczącym

Drzewa o pokroju płaczącym wprowadzają do ogrodu niezwykły urok i romantyzm. Ich zwisające gałęzie tworzą malownicze kaskady, które pięknie prezentują się jako solitery, zwłaszcza nad oczkami wodnymi czy na trawnikach. Moje ulubione to:

• Brzoza brodawkowata 'Youngii': Niewielka brzoza o parasolowatej koronie i zwisających pędach.
• Buk pospolity 'Purpurea Pendula': Ciemnopurpurowe liście i malowniczy, płaczący pokrój to gwarancja spektakularnego efektu.

Kompaktowe piękno: klony palmowe i inne miniaturowe perełki

Oprócz wymienionych, istnieje wiele innych kompaktowych drzew ozdobnych, które doskonale sprawdzą się w małych ogrodach, często w roli soliterów lub w kompozycjach z bylinami. Zwróć uwagę na:

• Magnolie: Wiele odmian magnolii ma niewielkie rozmiary i zachwyca wiosennym kwitnieniem.
• Ozdobne wiśnie i śliwy (np. śliwa wiśniowa 'Pissardii'): Oferują piękne kwiaty i często atrakcyjne liście.
• Głóg pośredni 'Paul's Scarlet': Niewielkie drzewko o pełnych, czerwonych kwiatach.
• Klony palmowe: Idealne do ogrodów japońskich, ale i nowoczesnych, zachwycają delikatnymi liśćmi i jesiennym przebarwieniem. Wiele odmian jest naprawdę kompaktowych.

Parada barw: drzewa, które zachwycają wyglądem przez cały sezon

Wybierając drzewa do ogrodu, warto myśleć o nich nie tylko w kontekście jednego sezonu. Prawdziwie piękny ogród to taki, który zmienia się i zaskakuje przez cały rok. Drzewa ozdobne mają w tym kluczową rolę, oferując spektakle kwitnienia, barwne liście czy intrygującą korę.

Wiosenny spektakl: najpiękniej kwitnące drzewa ozdobne

Wiosna w ogrodzie bez kwitnących drzew? Niemożliwe! To one budzą ogród do życia, obsypując się tysiącami kwiatów. Moje absolutne faworyty to:

• Magnolie: Ich duże, kielichowate kwiaty pojawiają się jeszcze przed liśćmi, tworząc niezapomniany widok.
• Wiśnie ozdobne (np. 'Kanzan', 'Kiku-shidare-zakura'): Różowe chmury kwiatów to symbol wiosny.
• Lilaki (bzy): Pachnące, gęste kwiatostany w odcieniach fioletu, bieli i różu.
• Jabłonie ozdobne: Oprócz pięknych kwiatów, często oferują też dekoracyjne, małe owoce.
• Głogi: W maju obsypują się masą białych lub różowych kwiatów.

Nie tylko zieleń: drzewa o liściach w odcieniach purpury, złota i czerwieni

Jeśli chcesz wprowadzić do ogrodu trwały kolor, który będzie cieszył oko przez większą część sezonu, postaw na drzewa o barwnych liściach. Szczególnie polecam:

• Purpurowe liście:
  • Buk pospolity 'Purple Fountain': Piękny, płaczący buk o intensywnie purpurowych liściach.
  • Śliwa wiśniowa 'Pissardii': Małe drzewo o ciemnoczerwonych liściach i różowych kwiatach.
  • Klon pospolity 'Crimson Sentry': Kolumnowy klon o purpurowych liściach.
• Złote liście:
  • Klon pospolity 'Golden Globe': Klon o kulistej koronie i jaskrawożółtych liściach.
  • Brzoza brodawkowata 'Golden Cloud': Brzoza o złocistych liściach, rozjaśniająca ciemniejsze zakątki.

Jesienny ogień w ogrodzie: gatunki, które najpiękniej przebarwiają się jesienią

Jesień to czas, kiedy niektóre drzewa dają prawdziwy spektakl barw, zmieniając liście w odcienie czerwieni, pomarańczy i złota. Warto mieć w ogrodzie:

• Klony: Zwłaszcza klon czerwony czy klon japoński, które jesienią płoną intensywnymi barwami.
• Ambrowce balsamiczne: Ich liście przebarwiają się na oszałamiające odcienie czerwieni, purpury i brązu.
• Grujeczniki japońskie: Liście jesienią przybierają odcienie żółci, pomarańczy i czerwieni, a dodatkowo wydzielają zapach karmelu.

Ozdoba także zimą: drzewa o ciekawej korze i pokroju

Niektóre drzewa są piękne nawet zimą, gdy zrzucą liście. Ich dekoracyjna kora lub intrygujący pokrój stanowią wtedy główną ozdobę ogrodu. Zwróć uwagę na:

• Klon strzępiastokory: Jego cynamonowo-brązowa kora łuszczy się płatami, tworząc niezwykły efekt.
• Brzozy (np. brzoza pożyteczna 'Jacquemontii'): Ich biała kora pięknie kontrastuje z zimowym krajobrazem.

Własne zbiory na wyciągnięcie ręki: drzewa owocowe do każdego ogrodu

Marzenie o własnych, świeżych owocach prosto z drzewa jest coraz łatwiejsze do spełnienia, nawet jeśli Twój ogród nie jest zbyt duży. Dzięki nowoczesnym odmianom i technikom szczepienia, uprawa drzew owocowych stała się dostępna dla każdego.

Sad w wersji mini: polecane odmiany karłowe i kolumnowe

Dla małych ogrodów i tarasów idealne są odmiany drzew owocowych, które nie osiągają dużych rozmiarów. Szczególnie polecam:

• Odmiany kolumnowe: Jabłonie i grusze kolumnowe to prawdziwy hit. Rosną prosto w górę, zajmując minimalną przestrzeń, a jednocześnie obficie owocują. Można je sadzić wzdłuż ścieżek, przy ścianach, a nawet w dużych donicach.
• Drzewa szczepione na podkładkach karłowych: Jabłonie, grusze, śliwy, a nawet wiśnie i czereśnie szczepione na specjalnych, karłowych podkładkach osiągają zazwyczaj 2-3 metry wysokości. Są łatwe w pielęgnacji i zbiorach, a ich korony są zwarte i kompaktowe.

Dwa smaki na jednym pniu: czy warto postawić na drzewka owocowe DUO?

Prawdziwą innowacją, którą bardzo cenię, są drzewka "DUO". To nic innego jak dwie różne odmiany tego samego gatunku (lub nawet dwóch różnych gatunków!) zaszczepione na jednym pniu. Ich zalety są nie do przecenienia:

• Oszczędność miejsca: Zamiast dwóch drzew, masz jedno, które daje dwa rodzaje owoców.
• Zapylanie: Jeśli odmiany są wzajemnie zapylające się, masz gwarancję obfitych zbiorów, nawet jeśli masz tylko jedno drzewo.

Przykładem mogą być dwie odmiany jabłoni na jednym pniu lub nawet grusza i jabłoń. To fantastyczne rozwiązanie dla tych, którzy chcą eksperymentować z różnymi smakami, nie mając dużo miejsca.

Mniej znane, a warte uwagi: czereśnie, wiśnie i morele w kompaktowych rozmiarach

Nie tylko jabłonie i grusze są dostępne w wersji mini. Coraz więcej szkółek oferuje również kompaktowe odmiany czereśni, wiśni i moreli. Szukaj odmian oznaczonych jako "karłowe" lub "kolumnowe". Dzięki nim możesz cieszyć się smakiem ulubionych owoców, nawet jeśli dysponujesz jedynie niewielkim balkonem czy tarasem.

Potrzebujesz szybkich efektów? Poznaj drzewa, które rosną w mgnieniu oka

Czasami w ogrodzie potrzebujemy szybkich efektów zielonej ściany, która zapewni prywatność, lub rozłożystego drzewa, które szybko da upragniony cień. Na szczęście natura oferuje nam gatunki, które rosną w imponującym tempie.

Zielona ściana w kilka lat: jakie gatunki najszybciej zapewnią prywatność?

Jeśli zależy Ci na szybkiej osłonie od sąsiadów lub wiatru, wybierz drzewa o dynamicznym wzroście. Oto gatunki, które szybko stworzą zieloną barierę:

• Tulipanowiec amerykański: Imponujące drzewo o egzotycznych liściach i kwiatach, rośnie bardzo szybko, tworząc gęstą koronę.
• Brzoza brodawkowata i jej odmiany: Klasyka polskiego krajobrazu, szybko osiąga spore rozmiary, a jej delikatne liście pięknie szumią na wietrze.
• Metasekwoja chińska: Szybko rosnące drzewo iglaste, które co prawda zrzuca igły na zimę, ale latem tworzy gęstą, stożkowatą koronę.
• Wierzby (szczególnie w wilgotnych miejscach): Wierzby są mistrzami szybkiego wzrostu, idealne na tereny podmokłe.
• Niektóre odmiany klonów (np. klon Freemana): Szybko rosnące klony, które dodatkowo pięknie przebarwiają się jesienią.

Cień na zawołanie: drzewa, pod którymi szybko schronisz się przed słońcem

W upalne dni nic nie jest tak cenne jak kojący cień. Jeśli chcesz szybko stworzyć zaciszne miejsce do odpoczynku, postaw na drzewa, które w krótkim czasie rozwiną dużą koronę. W tej roli doskonale sprawdzą się:

• Tulipanowiec amerykański: Jego szeroka korona szybko zapewni dużą powierzchnię cienia.
• Brzoza brodawkowata: Mimo ażurowej korony, jej gęste ulistnienie daje przyjemny cień.

Czy szybki wzrost zawsze jest zaletą? Potencjalne wady i na co uważać

Szybki wzrost to kusząca perspektywa, ale warto być świadomym potencjalnych wad. Drzewa szybko rosnące często mają:

• Kruche drewno: Co może prowadzić do łamania się gałęzi podczas silnych wiatrów czy opadów śniegu.
• Duży, ekspansywny system korzeniowy: Może w przyszłości uszkadzać nawierzchnie, fundamenty czy instalacje.
• Konieczność częstszego przycinania: Aby utrzymać pożądany kształt i rozmiar, a także zapobiec nadmiernemu zagęszczeniu korony.

Dlatego przy wyborze takich gatunków zawsze należy dokładnie przemyśleć ich docelową wielkość i upewnić się, że mają wystarczająco dużo miejsca, by swobodnie się rozwijać, nie stwarzając problemów w przyszłości.

Porządek to podstawa: drzewa, które nie brudzą i ograniczają sprzątanie

Dla wielu osób czystość i łatwość utrzymania porządku w ogrodzie są priorytetem. Niektóre drzewa potrafią być uciążliwe ze względu na opadające owoce, spadź czy dużą ilość liści. Na szczęście istnieją gatunki, które pomogą Ci utrzymać ogród w nienagannej kondycji.

Koniec z grabieniem owoców: gatunki ozdobne, które nie owocują lub mają niekłopotliwe owoce

Jeśli chcesz uniknąć sprzątania opadłych owoców, wybieraj drzewa ozdobne, które albo wcale nie owocują, albo ich owoce są drobne i niekłopotliwe. W tej kategorii polecam:

• Drzewa o pokroju kolumnowym: Wiele z nich, np. graby czy dęby kolumnowe, charakteryzuje się brakiem lub niewielką ilością owoców.
• Niektóre odmiany dębów i buków: Ich owoce są zazwyczaj na tyle małe i twarde, że nie stanowią problemu.

Czysty taras i podjazd: jakich drzew unikać w pobliżu stref wypoczynku?

W pobliżu tarasów, alejek i podjazdów szczególnie ważne jest, aby unikać drzew, które mogą "brudzić". Zdecydowanie odradzam sadzenie w tych miejscach:

• Robinia akacjowa: Jej kwiaty i strąki mogą zaśmiecać, a drzewo często bywa atakowane przez mszyce, które produkują lepką spadź.
• Lipa: Choć pięknie pachnie, również jest podatna na mszyce i spadź, która może pokrywać meble ogrodowe i samochody.

Warto również uważać na drzewa zrzucające duże, mięsiste owoce, które mogą brudzić nawierzchnię i przyciągać owady.

Iglaki: całoroczna zieleń bez sterty liści jesienią

Iglaki to doskonała alternatywa dla drzew liściastych, jeśli zależy Ci na minimalnym sprzątaniu. Zapewniają całoroczną zieleń i nie zrzucają masowo liści jesienią. Wymagają jedynie okazjonalnego grabienia opadłych igieł, co jest znacznie mniej uciążliwe niż liście.

Drzewa w nowoczesnym ogrodzie: minimalizm i architektoniczna forma

Nowoczesne ogrody często charakteryzują się prostotą, geometrycznymi formami i wykorzystaniem naturalnych materiałów. Drzewa w takiej przestrzeni pełnią rolę rzeźbiarskich elementów, podkreślających architekturę domu i ogrodu.

Proste linie i regularne kształty: jakie drzewa pasują do nowoczesnej bryły domu?

Do nowoczesnych brył domów najlepiej pasują drzewa o regularnym, architektonicznym pokroju. Ich proste linie i zwarte kształty harmonizują z minimalistyczną estetyką. Idealnie sprawdzą się:

• Formy kolumnowe: Dęby, graby, a nawet niektóre klony w kolumnowych odmianach, tworzą pionowe akcenty, które podkreślają wysokość i dynamikę przestrzeni.

Wielopniowe piękno: brzozy i świdośliwy jako rzeźbiarskie elementy

Drzewa wielopniowe to prawdziwe dzieła sztuki w nowoczesnym ogrodzie. Ich rozgałęzione pnie tworzą interesującą fakturę i formę, która jest atrakcyjna przez cały rok, zwłaszcza zimą. Polecam:

• Brzozy: Szczególnie brzozy pożyteczne o białej korze, sadzone w formie wielopniowej, tworzą spektakularny akcent.
• Świdośliwy: Ich delikatne kwiaty wiosną, jadalne owoce latem i piękne jesienne przebarwienie, a do tego często wielopniowy pokrój, czynią je wszechstronnym wyborem.

Trawy, beton i stal: z czym najlepiej komponować nowoczesne drzewa?

Aby podkreślić formę nowoczesnych drzew, warto komponować je z elementami, które harmonizują z ich estetyką. Świetnie sprawdzą się:

• Trawy ozdobne: Tworzą lekkość i ruch, kontrastując z solidnością drzew.
• Beton, stal, kamień: Materiały te podkreślają surowość i nowoczesność formy drzew.

Warto zwrócić uwagę na gatunki, które same w sobie mają minimalistyczny charakter lub ciekawą fakturę kory, takie jak:

• Ambrowiec amerykański: Z jego geometrycznymi liśćmi i pięknym jesiennym przebarwieniem.
• Grujecznik japoński: O delikatnych liściach i ciekawym pokroju.
• Brzozy: Ich biała kora jest idealnym elementem nowoczesnego designu.
• Klon strzępiastokory: Z jego niezwykłą, łuszczącą się korą.

7 najczęstszych błędów przy wyborze drzewa do ogrodu i jak ich uniknąć

Nawet doświadczonym ogrodnikom zdarzają się pomyłki. Unikanie typowych błędów przy wyborze drzewa to klucz do stworzenia ogrodu, który będzie cieszył przez długie lata, a nie przysparzał problemów. Oto najczęstsze pułapki, na które warto uważać.

Błąd #1: ignorowanie docelowej wielkości drzewa

To, co wygląda uroczo w szkółce jako mała sadzonka, może w ciągu kilku lat stać się olbrzymem. Nigdy nie lekceważ informacji o docelowej wysokości i szerokości korony drzewa. Zbyt duże drzewo w małym ogrodzie to gwarancja problemów od zacieniania, przez uszkodzenia budynków, po konieczność drastycznego przycinania, które oszpeca drzewo i często prowadzi do jego chorób. Zawsze sprawdzaj te parametry przed zakupem.

Błąd #2: sadzenie zbyt blisko domu, ogrodzenia lub instalacji

Korzenie drzew potrafią być niezwykle silne i ekspansywne. Posadzenie drzewa zbyt blisko fundamentów domu, podziemnych instalacji (wodociągowych, kanalizacyjnych) czy ogrodzenia może skutkować ich uszkodzeniem. Dodatkowo, rozrastająca się korona może ocierać o budynek, niszczyć rynny, a także nadmiernie zacieniać okna. Zawsze zachowaj bezpieczną odległość, która jest proporcjonalna do docelowych rozmiarów drzewa.

Błąd #3: niedopasowanie gatunku do warunków glebowych i klimatycznych

Każde drzewo ma swoje preferencje dotyczące pH gleby, jej wilgotności i rodzaju. Drzewo posadzone w niewłaściwej ziemi będzie słabo rosło, chorowało i nigdy nie osiągnie pełni swojego potencjału. Równie ważna jest mrozoodporność w polskich warunkach klimatycznych, zwłaszcza w chłodniejszych regionach, wybór gatunków odpornych na niskie temperatury jest absolutną koniecznością. Zawsze sprawdź strefę mrozoodporności danego gatunku.

Błąd #4: brak świadomości "brudzących" cech drzewa

Niektóre drzewa, choć piękne, potrafią być uciążliwe. Opadające, lepkie owoce (np. morwa), spadź produkowana przez mszyce (np. lipa, robinia), czy duża ilość drobnych liści, które trudno grabić, mogą zniechęcić do wypoczynku w ogrodzie. Jeśli cenisz sobie porządek, zwłaszcza w pobliżu tarasów, alejek czy podjazdów, zwróć uwagę na te aspekty i wybierz gatunki, które nie będą generować dodatkowej pracy.

Błąd #5: niewłaściwa ocena tempa wzrostu

Zarówno zbyt wolny, jak i zbyt szybki wzrost drzewa może być problemem, jeśli nie jest dopasowany do Twoich oczekiwań. Jeśli marzysz o szybkim cieniu, a posadzisz wolno rosnący dąb, będziesz czekać latami. Z kolei bardzo szybko rosnące gatunki mogą wymagać częstszego przycinania, mieć kruche gałęzie lub ekspansywny system korzeniowy, co omówiłam wcześniej. Zawsze dopasuj tempo wzrostu do swoich planów i możliwości pielęgnacyjnych.

Błąd #6: pomijanie walorów estetycznych przez cały rok

Często skupiamy się tylko na jednym aspekcie dekoracyjnym drzewa na przykład na jego pięknym kwitnieniu wiosną. Zapominamy jednak, że drzewo będzie z nami przez cały rok. Warto wybierać gatunki, które oferują coś więcej: atrakcyjny kolor liści latem, spektakularne jesienne przebarwienia, a nawet ciekawą korę czy pokrój zimą. Drzewo powinno być ozdobą w każdej porze roku.

Błąd #7: zaniedbanie pielęgnacji i przycinania

Nawet najlepiej dobrane drzewo będzie wymagało pewnej pielęgnacji. Niedocenianie przyszłych wymagań, takich jak regularne przycinanie formujące lub sanitarne, ochrona przed chorobami i szkodnikami, czy nawożenie, to prosty sposób na to, by drzewo straciło swój urok, a nawet zaczęło chorować. Zawsze zapoznaj się z podstawowymi zasadami pielęgnacji wybranego gatunku i bądź gotowy poświęcić mu trochę uwagi.